Hepa Türkiye’ye göre, Türkiye’nin ihracatta en önemli stratejik partnerlerinden biri Macaristan. Peki, iki ülke arasındaki iş ilişkileri nasıl ilerliyor?

Türkiye’de ihracat potansiyeli hacmi olan markalara değerli ürün, hizmet ve teknoloji sağlamak amacıyla faaliyet gösteren Macaristan İhracatı Teşvik Ajansı Hepa Türkiye‘ye göre, Macaristan Türkiye’nin ihracatta en önemli stratejik partnerlerinden biri olarak öne çıkıyor. İki ülke arasında bilhassa son yıllarda kurulan ticari ilişkiler oldukça olumlu ilerliyor.

HANGİ FAALİYETLERİ YÜRÜTÜYOR?

Türkiye’deki ilk ofisini genel merkez ofisi olarak İstanbul’da 2015 yılında açan Hepa Türkiye’nin Ankara, Bursa ve İzmir’de bulunan toplam 4 ofisi bulunuyor. iki ülke arasında ticari ilişkilerin gelişmesi için sektör ve ürün bazında pazar araştırma raporlarının hazırlanması, yerel şirketlere Macar tedarikçi bulunması, Macar firmalara Türkiye’de distribütör bulunması konularının yanı sıra konferans, seminer, eğitim, sektör ve ülke günleri düzenleyerek Macar ürün ve hizmetlerinin tanıtılması, iş heyetleri için iş birliği fırsatlarına yönelik toplantılar düzenlenmesi ve Macar firmaların Türkiye’deki fuarlara katılmasını sağlamak yönünde çalışmaları da hayata geçiriyor.

İKİ ÜLKE ARASINDA KÖPRÜ VAZİFESİ GÖRÜYOR

Macaristan İhracatı Teşvik Ajansı Hepa Türkiye’ye göre; Türkiye’nin ihracatta en önemli stratejik partnerlerinden bir tanesi Macaristan, özellikle son yıllarda kurulan ticari ilişkiler oldukça olumlu ilerliyor. Bu iki ülke arasında bir köprü görevi gören firma, 2021’i hareketli geçirdi. Ticaret ve Sanayi Odaları ile Macar ekonomisi, Macaristan’a yatırım koşulları, iki ülke arasındaki ticari ilişkilere yer veren 8 farklı ülke bazında tanıtım günü organize etti.

Türkiye’nin sağlık, otomotiv ve tekstil sektörleri hakkında bilgi veren bir başka organizasyonu Macaristan Ticaret ve Sanayi Odası ile birlikte gerçekleştiren Hepa Türkiye, haziran ayında gerçekleşen Expomed Fuarı’na mevcut salgın koşullarından dolayı 7 Macar firma ile online katılım sağlarken, Antalya’da kasım ayının sonunda gerçekleştirilen tarım fuarına 12 Macar firma ile katıldı. Elektrikli taşıtlara yönelik Macar Kültür Merkezi’nde bir organizasyon gerçekleştiren ve organizasyon kapsamında 3 Macar firmaya ev sahipliği yaparak, organizasyona katılım sağlayan belediyeler ile tanışma imkanı oluşturdu. Bunun dışında, sağlık sektöründe startuplara yönelik yine Macar Kültür Merkezi’ndeki organizasyonu ile 6 Macar firmayı Türkiye’ye davet ederek, yerel hastane yetkilileri ile iş birliği imkanı yarattı. 

ULAŞILABİLİRLİĞİ SAĞLIYOR, İKİLİ İLİŞKİLERİ KOLAYLAŞTIRIYOR

Tarım ve gıda, sağlık ve tıp teknolojileri, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT), çevre ve su teknolojileri, makina-elektronik ve otomotiv, hafif sanayi ve kimyasallar bölgede en etkili olan iş alanları. Bu sektörler Macaristan’da öne çıkan ve Türk şirketlerine katma değer sağlayarak onların ticari büyümelerine, gelişmelerine ve ihracatlarına katkı sağlamada ön plana çıkıyor. HEPA bu noktada; karşılıklı ticaretin gelişmesine katkı sağlayarak ülke ekonomilerinin büyümesine destek olmak ve Macaristan’dan ürün tedarik etmek isteyen Türk firmalarına güvenilir tedarikçilerin bulunmasında rol üstleniyor.

Ortak projelerle farklı pazarlara açılmaları konusunda her iki ülkenin Eximbank’ı ile yakın iş birliği içinde ve projelere fon sağlanması konusunda Eximbank devreye girebiliyor. Türkiye’deki fuarlara Macar şirketlerin katılmasını sağlayarak Türkiye’deki şirketlerle buluşturuyor, tedarikçiyi Türk şirketlerine getirerek daha ulaşılabilir kılıyor ve ilişkileri kolaylaştırıyor.Türkiye’deki başta ihracat yeteneğine sahip KOBİ’ler olmak üzere tüm şirketler, Macar şirketlerinin sağladığı ürün ve hizmetlerle Türki Cumhuriyetler, Orta Asya ve Afrika’daki ticaretlerini güçlendirebilirler, iş olanağı yaratabilirler, Macar şirketlerle bu bölgelere birlikte açılabilirler. 

AB’DEKİ EN DÜŞÜK VERGİ ORANINA SAHİP

Macaristan Türkiye’ye çok yakın bir coğrafya dolayısı ile hammadde, yarı mamul olarak Türkiye’ye fayda sağlayacak bir ülke konumunda. Avrupa’da her noktaya 24 saat içinde teslimat yapma imkanı bulunuyor. Söz konusu avantajlı coğrafi konumuyla da şirketlere sayısız yatırım ve ticaret fırsatı sunuyor. Bunun dışında Avrupa Birliği’ndeki en düşük vergi sistemi yine Macaristan’da.

Karşılıklı ilişkilerde Macaristan’ın Türkiye için önemli bir iş ortağı olmasının başlıca sebepleri tarihi ve kültürel bağlardan kaynaklanan köklü ilişkiler. 510 milyon nüfuslu bir pazara açılan kapı olması, gelişmiş teknik altyapı, yatırımcılar için cazip teşvik sistemi, Avrupa’daki stratejik konumu, açık ekonomi ve yatırım odaklı dış politika, nitelikli insan kaynağı, AB içerisinde yüzde 9 ile en düşük kurumlar vergisi oranına sahip olması, AB, BM, OECD, WTÖ, NATO, IMF, Avrupa Komisyonu’na üye olması şeklinde sıralanabilir. Tüm bunlara bağlı olarak Türkiye’den Avrupa’ya yatırım yapmak isteyen şirketler için Macaristan büyük avantajlar sunuyor. Bu avantajların farkına varan pek çok Türk şirketin, Macaristan’da yatırımı bulunuyor. Eğitimli ve kalifiye iş gücü, lojistik merkezi olması da diğer avantajları arasında.
 Güncelleme Tarihi: 23 Nisan 2022, 02:30

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, “1923’te Türkiye Cumhuriyeti adıyla imzaladığımız ilk anlaşma, Macaristan’la dostluk anlaşmasıdır. Cumhuriyetimizin ilanından sonra 1924’te Ankara’da ilk sefaretlerden bir tanesi Macaristan Büyükelçiliği oldu.” dedi.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Peter Szijjarto, Macaristan’ın Ankara Büyükelçiliğinin yeni binasının temel atma töreninde konuşma yaptı.

Çavuşoğlu, “Cumhuriyetimizin ilk yıllarında inşa edilen Macaristan’ın Büyükelçilik konutu, yaklaşık bir asırdır Macaristan’a ve ilişkilerimize hizmet ediyor. Temelini atacağımız yeni binalar da inşallah önümüzdeki asır boyunca ilişkilerimize güç katacaktır.” diye konuştu.

Macaristan ile Türkiye’nin tarihi ilişkilerinin olduğunu kaydeden Çavuşoğlu, son yıllarda iki ülke ilişkilerinin çok önemli bir noktaya geldiğini söyledi.

Çavuşoğlu, Macar kökenli komutanların Osmanlı ordusunda görev yaptığını hatırlatarak “1923’te Türkiye Cumhuriyeti adıyla imzaladığımız ilk anlaşma Macaristan’la dostluk anlaşmasıdır. Cumhuriyetimizin ilanından sonra 1924’te Ankara’da ilk sefaretlerden bir tanesi Macaristan Büyükelçiliği oldu, dünyada Türkoloji bölümünün açıldığı ilk ülke Macaristan’dır. 2024 yılını, Macaristan-Türkiye Kültür Yılı ilan ettik.” ifadelerini kullandı.

Türk milletinin Macaristan’a ve Macar halkına büyük sevgisi olduğunu söyleyen Çavuşoğlu, Macaristan’ın gözlemci üyesi olduğu, Türk Devletleri Teşkilatına sağladığı katkıyı çok önemsediklerini belirtti.

Çavuşoğlu, Macaristan’la ekonomik ilişkileri de geliştirdiklerini ve bu ülkedeki Türk firmalarının yatırımlarının sürekli arttığını belirterek şöyle devam etti:

“Macaristan’da özellikle müteahhitlik projelerini de Türk firmaları üstlenmeye başladı. Son yıllarda 700 milyon doların üstünde bir değerde projeleri Türk firmaları gerçekleşti ve Macaristan’a, Türk firmalarına duydukları güven ve destek için huzurlarınızda çok teşekkür ediyorum. 2021’de ikili ticaret hacmimiz daha da arttı, yüzde 11 oranında bir artış, 3 milyar doları geçti, hedefimiz ise 6 milyar. Bu doğrultuda birlikte çalışmaya devam edeceğiz.”

Macaristan’a yeni bir büyükelçinin ismini açıkladıklarını belirten Çavuşoğlu, resmi prosedürleri tamamladıktan sonra Gülşen Karanis Ekşioğlu’nu Budapeşte’ye göndereceklerini kaydetti.

“İş birliğinin geliştirilmesi her zaman Macar dışişlerinin odağındadır”

Macaristan Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Peter Szijjarto da Bakan Çavuşoğlu’na törene katılımı için teşekkür etti.

Bugün dünyada son derece büyük gelişmeler yaşandığını ifade eden Szijjarto, “Biz orta Avrupa ve güneydoğu Avrupa’daki gelişmelere alışığız, sanırım hepimiz savaşın olmamasını ümit ediyorduk hayatımızda ama her şey bu sene farklı gelişti.” dedi.

Szijjarto, bu şartlar altında istikrar ve öngörü getiren her şeyin değerlendiğini belirterek “Macaristan ve Türkiye arasındaki iş birliği ve stratejik ortaklık böylesine öngörülebilir bir ilişkidir, iş birliğinin geliştirilmesi her zaman Macar dışişlerinin odağındadır ve temin ederim ki böyle de kalacaktır.” diye konuştu.

Dış politikalarının karşılıklı saygı temelinde ortaklarına yaklaşmak olduğunu aktaran Macar Bakan Szijjarto, “Saygı gösteriyoruz ve bekliyoruz. Macaristan ve Türkiye ilişkilerinde bu karşılıklı saygı başarının temelini ifade eder ve önümüzdeki yıllarda da garantisidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Szijjarto, Türkiye’nin çabalarıyla Ukrayna savaşının bir an evvel bitmesinde sonuç alınacağını umduklarını ifade ederek “Türk dostlarımıza giderek artan göçün önlenmesinde güveniyoruz.” ifadesini kullandı.

İkili ticaret hacminin de geçen sene rekor kırdığına dikkati çeken Szijjarto, Macaristan’a giden doğal gazın ana taşıyıcılarından biri olması nedeniyle Türkiye’nin Macaristan’ın enerji arzındaki katılımına saygı duyduğunu aktardı.

Peter Szijjarto, Türkiye’nin ekonomik ve siyasi ağırlığının artmakta olduğunu belirterek “Bu da ikili ilişkileri değerlendirmekte. Macar diplomasisine daha fazla görev yüklemekte. Ben bakan olduktan sonra Türkiye’de çalışan Macar diplomatların sayısını iki katına çıkardık.” dedi.

Ayrıca törene, iş insanı Adnan Polat ve birçok ziyaretçi katıldı.

AA

Ukrayna’dan savaş bölgelerinden kaçan Roman mültecilerin Perşembe günü Çek Cumhuriyeti’ne kabul edilmemeleri, Romanların Orta Avrupa’da karşı karşıya kaldıkları ayrımcılığı tekrar gündeme getirdi.

Ukrayna’dan Roman etnik azınlıktan bir grubun Çek Cumhuriyeti ve Ukrayna arasındaki sınırı geçmesine izin verilmediği iddiaları üzerine bir açıklama yapan Çek İçişleri Bakanı Vit Rakusan bu iddiaları doğruladı ve ülkeye giriş izni verilemeyen Roman mültecilerin Ukrayna/Macar çifte vatandaşlığa sahip olduklarını, dolayısıyla kendilerine Çek Cumhuriyeti yerine Macaristan’a gitmelerinin tavsiye edildiğini söyledi.

Romanlar ise gidecek yerleri olmadığını, Ukrayna’dan Çek Cumhuriyeti’ne geçmek isteyen tüm mültecilere izin verilirken, kendilerine neden böyle bir ayrımcılık uygulandığını anlamadıklarını söylüyor.

Ukrayna’dan kaçan Romanların Çek sınırından geri çevrilmesi mültecilerle ilgili yeni bir tartışmanın da doğmasına neden oldu. Sivil toplum kuruluşları savaştan kaçan insanların ten rengine göre değerlendirilmesinin temel insan haklarıyla ne kadar uyuştuğunu sorgularken, resmi kurumların temsilcileri ise Romanların toplumdaki çoğunlukla uyumsuz olduğunu öne sürüyor.

Çek makamları hangi gerekçeleri öne sürüyor?

Çek İçişleri Bakanı Vit Rakusan, Ukrayna’dan Çek Cumhuriyeti’ne gelen ve sığınma talep eden Ukrayna/Macar çifte vatandaşlığa sahip Roman mültecilerin ülkeye kabul edilmeme gerekçesi olarak bu insanların lisan bilmemelerini gösteriyor.

Roman kökenlilerin ne Çekçe ne de Ukrayna’ca bildiklerini vurgulayan Çek bakan, Ukrayna/Macar çifte vatandaşı olan Ukrayna Romanlarının aslında Macaristan kökenli olduklarını, dolayısıyla lisanını bildikleri Macaristan’a gitmelerinin doğru olacağını söylüyor.

Bakan Rakusan, Roman ailelerin en az 10-20 bireyden oluştuğunu, birbirlerinden ayrılmayı reddettiklerini, bu kadar kalabalık aileleri evlere yerleştirmekte zorluklar çektiklerini ve ülkede yeni gettolar oluşturmak istemediklerini vurguluyor.

Rakusan, çifte vatandaş olan Ukraynalı Romanlara, bir şekilde ülkeye girmiş olsalar bile kalış izni verilmeyeceğinin, bu insanların kesinlikle sosyal yardımdan yararlanamayacaklarının altını çiziyor.

STK’lar: Soruna çözüm bulunmalı

Khamora Sivil toplum örgütü temsilcisi Emil Vorac, Ukrayna’dan gelen Roman mültecilerin bir kısmının ne Romanca, ne Rusça ne de Ukraynaca konuşabildiğini, kendini sadece Macarca ifade edebildiğini kabul ediyor, ancak sorunun mülteci bilgilendirme formlarının değiştirilmesiyle ve tercümanlar yardımıyla çözülebileceğini düşünüyor.

Slova 21 adlı sivil kuruluş temsilcisi Siladzic ise ülkede yeni gettolar oluşması yönündeki endişelerde haklılık payı olduğunu, fakat gelen mültecilerin ülkede farklı yerlere dağıtılması yoluyla bunun önüne geçilebileceğini söylüyor.

Çek Cumhuriyeti’nde sivil toplum kuruluşları ve hükümet arasında Roman mültecilerin ülkeye kabulü ve gelenlerin ihtiyaçlarını karşılamak için özel bir sosyal yardım projesinin hayata geçirilmesi yolunda görüşmeler de devam ediyor.

Diğer ülkelerde de sorunlar var

Ukrayna’yı terk eden Roman mülteciler sadece Çek Cumhuriyeti’nde değil, bölgenin diğer ülkelerinde de benzer zorluklar yaşıyorlar.

Ukrayna asıllı Romanlara karşı gösterilen tepkiler, Slovakya ve hatta Ukraynalı Romanların çoğunun yöneldiği Macaristan’da da zaman zaman gündeme geliyor. Yerel halk Roman kökenli Ukraynalı mültecilerin kalabalık ailelerinden, yerel örf ve geleneklerle uyuşmayan yaşam tarzından şikayet ediyor.

Özellikle Ukraynalı Romanların Macaristan’da karşı karşıya kaldıkları durum ilginç.

Macar yasaları, son on yıl içinde yurt dışında yaşayan, Macarca konuşan ya da birkaç nesil Macar akrabalık bağını kanıtlayabilen kişilere Macar vatandaşı olma fırsatı tanımış ve bunun üzerine de komşu ülkelerde yaşayan yüz binlerce Macar etnik azınlığa bağlı kişi Macar vatandaşlığına da müracaat ederek çifte vatandaş olmuştu.

Ancak Macar yasalarına göre, mültecilik “vatandaşı olduğu memlekette kovuşturmaya uğrayan, yaşamı tehlikeye giren bireylere” verilen bir hak. Dolayısıyla Ukrayna’dan Macaristan’a sığınan bir şahıs, eğer aynı zamanda Macar vatandaşı ise “mülteci” sayılmıyor.

İşte Ukrayna Romanlarını zor durumda bırakan nedenlerden biri de bu. Bir yandan Roman olmaları nedeniyle yerel halk tarafından önyargıyla karşılanıyorlar, diğer yandan da mülteci olarak kabul edilmedikleri için, sosyal yardımla değil, sadece halkın dayanışması sonucu oluşan yardımlarla yaşamak zorunda kalıyorlar.

Aynı sorunla Ukrayna’dan gelen Macar asıllılar da karşılaşsalar da, onların hem akrabalık ilişkileri ve hem de çalışma izinleri nedeniyle yaşamlarını düzene koyabilmeleri daha kolay oluyor.

Orta ve Doğu Avrupa: Romanların yüzyıllardır ayrımcılık yaşadığı bölge

Dünyanın, ulusal bir devlete sahip olmayan en büyük azınlığı olarak kabul edilen Romanlarla ilgili olarak bütünsel nüfus ölçümleri yapılmıyor.

Dünya Romanlarının üçte birinin Avrupa’da yaşadığı tahmin ediliyor. Romanların yoğunlukla yaşadıkları bölge de Orta ve Doğu Avrupa. En çok da Romanya, Bulgaristan ve Macaristan’da yaşıyorlar.

Yerleşik yaşamı reddeden, genellikle yaşadıkları ülkenin dilini konuşsalar da, yerleşik kültürü özümsemeyen ve egemen kültüre asimile olmamakta direnen Romanlar, bu bölgede yüzyıllar boyunca baskılarla ve bir türlü üstesinden gelinemeyen önyargılarla yüzleşmişlerdi.

20. yüzyılın sonlarında bölge ülkelerinde, özellikle de Çek Cumhuriyeti ve Slovakya’da bir devlet politikası olarak uygulanan sistemli kısırlaştırmalarla karşı karşıya kalmışlardı.

Birkaç yıl önce Avrupa Birliği’nin girişimleriyle söz konusu devletler mağdurlara tazminat ödemeyi kabul etmişlerdi.

Tarık Demirkan – BBC