2022’de yapılacak seçimler öncesi Macaristan’da ilginç gelişmeler yaşanıyor. Son olarak, Macar muhalefet bloğunun başbakan aday adayları, iktidara geldiklerinde Çin Üniversitesi Kampüsü ve Belgrad demiryolu projelerini durduracaklarına dair bildiri yayınladı.

2022 baharında yapılacak genel seçim öncesi Macaristan siyasetinde ciddi bir hareketlilik yaşanıyor. 2010 yılından beri iktidarda olan ve son yıllarda yurt içinde ve dışında artan şekilde otoriterleşme eleştirileri alan Orban başbakanlığındaki sağcı FIDESZ-KNDP ittifakıyla seçime blok olarak girme kararı alan muhalefet partileri arasında kıyasıya bir yarış bekleniyor. 2019 yılındaki yerel seçimlerde de ittifak kuran muhalefet bloğu son anketlerde iktidarın birkaç puan önünde gözüküyor. Macaristan’da 2012 yılında değiştirilen ve dar bölge uygulamasının öne çıktığı seçim sistemi, iktidar olabilmek için oyların bir adreste toplanmasını zorunlu kılıyor. Örneğin, 2018 yılındaki son genel seçimlerde FIDESZ-KNDP ittifakı yüzde 49 oyla 199 sandalyeli meclise 133 vekil gönderdi.

Seçim atmosferinin sardığı ülkede, geçtiğimiz haftalarda Meclis tarafından çalışma döneminin kapanışına birkaç gün kala bazı önemli düzenlemeler tüm tepki ve eleştirilere rağmen kabul edildi. Bunlardan en çok tepki göreni pedofiliye karşı hazırlanan yasa paketi oldu. Tepkinin nedeni, yasa paketine son anda eklenen ve 18 yaşından küçüklere bilgilendirme dahil her türlü LGBT içeriğin yasaklayan maddeler. Yasak doğrultusunda okullarda öğretmenler öğrencileriyle bu konu hakkında konuşamayacak, cinsellik eğitiminde cinsel yönelim çeşitliliğinden bahsedilmeyecek.

Bu yasağa tepki gösteren Macarlar; meclis, cumhurbaşkanlığı ve dünyanın çeşitli ülkelerindeki Macaristan elçilikleri önünde geniş katılımlı tepki eylemleri düzenledi. Muhalefet partileriyse iktidarın oyununa gelmek endişesiyle yasaya karşı güçlü ve ortak bir tepki vermekten kaçındı. Bununla birlikte, muhalefet bloğundan seçilmiş belediye başkanları çeşitli şekillerde tepkilere desteğini gösterdi. Bunlardan en ilginci, Budapeşte’nin önde gelen bölgelerinden Jozsefvaros’un ilçe belediyesinden geldi. Belediye, EURO 2020’de Macaristan takımına başarı dileyen “Haydi Macaristan” yazılı pankartla gökkuşağı bayraklı ve “Herkesin Belediyesi” sloganı içeren pankartı yan yana asarak facebook hesabından “Hayalimiz, yurtsever ve birbirine sevgi-saygı duyan bir Macaristan” notuyla paylaştı.

LGBT yasağının cumhurbaşkanı tarafından onaylandığı günlerde, muhalefet bloğundan iktidarın tartışmalı ve maliyetli projelerine dair önemli bir çıkış geldi. Muhalefetin başbakan aday adayları hükümetin Budapeşte’de Çin’le beraber kurmayı planladığı Fudan Üniversitesi kampüsü gibi projelere karşı ortak tavırlarını belirten bir bildiri yayımladı.

Muhalefet bloğunun başbakan aday adayları arasında olan Budapeşte Belediye Başkanı Gergely Karacsony’nin önerisiyle oluşturulan bildiriye göre tartışmalı projeler durdurulacak. Bildiriyi muhalefet bloğu içinde yer alan geniş bir siyasi yelpazeden tüm aday adayları imzaladı. Bu adaylar arasında sol liberal Demokratik Koalisyon’dan aynı zamanda Avrupa Parlamentosu başkan yardımcısı olan Klara Dobrev, son genel seçimde ikinci olan milliyetçi/merkez-sağ Jobbik’ten Peter Jakab ile liberal Momentum’un genç adayı Andras Fekete-Györ de var. Muhalefet bloğunun ortak adayı, yerel seçim dönemindeki uygulamaya benzer şekilde tüm halka açık bir önseçim süreciyle belirlenecek.
TARTIŞMALI PROJELER HANGİLERİ, MUHALEFET NEDEN KARŞI ÇIKIYOR?

Hükümetin Fudan Üniversitesi kampüsü projesi pek çok açıdan tepki çekiyor. Muhalefet, Çin’den borç alınarak inşa edilecek üniversitenin Macaristan’ın şu anki yıllık yüksek öğrenim bütçesini aşacak miktarlara mal olacağını, bunun da üniversite ücretlerine artış olarak yansıyacağı ifade ediyor. Ayrıca Çin kontrolündeki bir üniversitenin ajanlık faaliyetlerini kolaylaştıracağı da dile getiriliyor. İnşaatı yapacağı konuşulan Çin firmasının yolsuzluk ve yasadışı veri kullanımı iddialarıyla anılıyor olması da bir başka endişe konusu.

Bunların yanı sıra, muhalefet bloğundan seçilen Budapeşte Belediye Başkanı ile projenin yapılacağı Ferencvaros ilçe belediye başkanı Krisztina Baranyi projenin mekansal etkisi konusuna da dikkat çekiyor. Proje alanının aslında uzun süredir planlanmakta olan ve öğrencilere ucuz ve kaliteli barınma imkânı sağlaması amaçlanan öğrenci şehri planını tehlikeye attığına dikkat çeken belediye başkanları projenin halka sorulması çağrısı yapıyor. Ferencvaros belediye başkanı, Fudan kampüsü için düşünülen alana çıkan caddelere “Şehit Uygurlar” ve “Dalay Lama” gibi isimler vererek dikkat çekmişti.

Durdurulacağı açıklanan bir diğer proje ise Budapeşte-Belgrad demiryolu projesi. Sadece yük taşımaya yönelik planlanan bu projenin de Macaristan’dan çok Çin’e fayda sağlayacağı, Macaristan’ın yatırıma harcadığı para ölçüsünde bir geri dönüş alamayacağı dillendiriliyor.

Kaynak: www.ivmehareketi.com

Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan farklı milletlerin buluştuğu semtlerden birisi olan Beyoğlu’nda, tarihi birikimin korunarak gelecek nesillere aktarılması için çalışmalarına devam ediyor. Beyoğlu Belediyesi ve Macar Kültür Merkezi, Beyoğlu semtinde yaşamış Macarların izlerini hatırlatmak adına Macar kurumlarının bulunduğu noktalara birer anı plaketi yerleştirildi.

İstanbul Macar Bilim Enstitüsü ve Hotel de Pesth gibi önemli tarihi mekanları kapsayan çalışmanın açılış töreni, Macaristan için önemi bulunan Uluslararası Tuna Günü’nde gerçekleştirildi.

Açılış törenine; Beyoğlu Belediye Başkanı Haydar Ali Yıldız, Macaristan Başkonsolosu László Keller ve Macar Kültür Merkezi Müdürü Dr. Gábor Fodor katıldı.

“BEYOĞLU TARİH, KÜLTÜR VE SANATIN MERKEZİ OLAN BİR SEMTTİR”

Törende konuşan Beyoğlu Belediye Başkanı Haydar Ali Yıldız, “Beyoğlu tarih boyunca farklı inanç, kültür, medeniyet ve milletlere ev sahipliği yapmıştır. Beyoğlu tarih, kültür ve sanatın merkezi olan bir semttir. Beyoğlu farklı inançların özgürce bir arada yaşadığı mekanın adıdır. Türk-Macar ilişkileri için önemli bir mekânda tarihe bir not düşüyoruz. Türkiye ile Macaristan arasındaki ilişkilerin köklü olduğunu hepimiz biliyoruz. Millet coğrafya mekan bir hafızadır. Mekanın yaşanmışlıklarını geçmişten geleceğe bir köprü kurmak istedik. Bu plaketi buraya asmak suretiyle de buradan geçen insanlar geçişte buranın tarihi hakkında bilgi sahibi olabilsin istedik. İki ülke halklarının birbirini daha iyi tanımasına vesile olacağız. Beyoğlu’nun tarihi zenginliğini muhafaza ediyoruz. Macaristan ile Türkiye arasında dostluk ilişkilerinin daha da güçlenmesini umut ediyorum” dedi.

“İSTANBUL’DAKİ MACARİSTAN İZLERİNİ BULMAK GÜZEL BİR FİKİRDİ”

Programda konuşan Macaristan Başkonsolosu László Keller, “Macar Kültür Merkezi’nde çalışan meslektaşlarımın oluşturduğu güzel bir fikirdi. Türkiye ve İstanbul’daki Macaristan izlerini bulmak güzel bir fikirdi. Bu eşsiz belediyede iki yerde Macaristan’a ait izler bulduk. Macaristan izlerini bulduğumuz mekanlar eski Pesth Oteli ve İlk Macar Bilim Enstitüsü’nün binası oldu. Bu konuda Beyoğlu Belediye Başkanı Haydar Ali Yıldız’a destekleri için teşekkür ediyoruz. Bu güzel iş birliğine gelecekte de devam edebiliriz” ifadelerini kullandı.

Kaynak: www.dha.com.tr

Macaristan’da LGBTİ+ bireylere yönelik ayrımcılık içeren düzenleme nedeniyle Budapeşte yönetimi ile Avrupa Birliği (AB) arasında yaşanan kriz derinleşiyor.

AB Komisyonu, Macaristan’a karşı yaptırım için derhal harekete geçme sözü verdi. Macaristan’ın AB içinde oy hakkını kaybetmesi ve mali yardımlardan mahrum edilmesi olasılığı bulunuyor.

Resmi gündemde yer almamasına rağmen, Brüksel’deki AB liderler zirvesinde en çok konuşulan konulardan birisi, Macaristan’daki eşcinsellik karşıtı düzenlemeler oldu.

Hollanda Başbakanı Mark Rutte, AB değerlerini göz ardı etmekle suçladığı Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a, “Burada yeriniz yok. 50. maddeyi işletin ve AB’den ayrılın” dedi.

Bir hemcinsiyle evli olan Lüksemburg Başbakanı Xavier Bettel’in yaptığı duygusal konuşma sırasında, birçok liderin gözyaşlarını tutamadığı belirtildi.

Macaristan’da Perşembe günü yürürlüğe giren yeni yasal düzenleme ile 18 yaşından küçükler arasında eşcinselliği ve cinsiyet değişikliğini teşvik eden içerikler yasaklandı.

Orban’ın partisi Fidesz’in önerisiyle hayata geçirilen yasa kapsamında heteroseksüel olmayan cinsel içerikli kitap, film ve diğer medya ürünleri ile “transseksüelliğin normalleştirildiği” reklamlara izin verilmeyecek.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in geri çekilmesini istediği düzenleme, Perşembe akşamı toplanan AB liderlerinin de, en fazla konuştuğu konu oldu. Zirve sırasında Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile diğer AB liderleri arasında sert tartışmalar yaşandı.

Belçika Başbakanı Alexander De Croo’ya göre, “benzeri görülmemiş sertlikte bir tartışma” oldu. Zirveden sızan bilgilere göre, en sert tepki Hollanda Başbakanı Mark Rutte’den geldi.

‘Macaristan’ın AB’de işi yok’

Zirve öncesi yaptığı açıklamada, “Bu yasayı yürürlükten kaldırmazsa Macaristan’ın AB’de işi olmaz” diyen Rutte, toplantı sırasında Orban’ı, Avrupa’nın değerlerini hiçe saymakla suçladı. Hollanda Başbakanı, Orban’ın “utanmadan yasayı savunmaya devam ettiğini” söyledi.

Yasada, eşcinsel haklarının pedofili ile eşdeğer tutulduğunu söyleyen Rutte, “O kadar korkunç ki, düşününce 100 yıl geriye gidiyorsunuz” diye konuştu.

Hollanda Başbakanı, “Eğer AB değerlerine uymayacaksanız bir seçenek daha var, 50. maddeyi işletin ve birlikten ayrılın” dedi. Rutte, İngiltere’nin AB’den ayrılmasına zemin hazırlayan Avrupa Antlaşması’nın 50. maddesine atıfta bulundu.

Bu madde, AB’den ayrılmak isteyen üye devletlere, resmi prosedürün başlatılmasını talep etme hakkı tanıyor.

Zirvede, 2015 yılından bu yana bir hemcinsiyle evli olan Lüksemburg Başbakanı Xavier Bettel de, “İnsanların kitap okuyarak eşcinsel olacağını düşünen hiç kimse hayatı anlayamaz” dedi.

AB projesinin sadece para ve sübvansiyonla değil, aynı zamanda değerler, haklar ve özgürlüklerle de ilgili olduğunu vurgulayan Bettel, kişisel yaşamından örnekler vererek, oldukça duygusal bir konuşma yaptı.

Bu sırada birçok Avrupalı liderin göz yaşlarını tutamadığı belirtildi. Hollanda Başbakanı Rutte, “Herkesin gözünde yaşlar vardı. O sırada çok az kişinin gözleri kuru kaldı” dedi.

Belçika Başbakanı De Croo da, zirveye yakasına taktığı gökkuşağı rozetiyle katıldı. Macaristan’ın son düzenleme ile “çizgiyi aştığını” savunan De Croo, “Eşcinsel olmak bir seçim değil ama homofobik olmak bir seçimdir” diye konuştu.

Aralarında AB Dönem Başkanı Portekiz il Almanya, Fransa ve İsveç’in de yer aldığı 17 üye ülke lideri, Macaristan’daki yasanın kabul edilemez olduğunu ve LGBTİ+ topluluğuna yönelik ayrımcılıkla mücadele edeceklerini vurgulayan bir bildiri yayımladı.

Macaristan Başbakanı Orban ise, yasa konusunda geri adım atmayacaklarını söyledi. “Komünist Macaristan’ın özgürlük savaşçısı olduğunu” öne süren Orban, o dönemde eşcinsellerin hak ve özgürlükleri için de savaştığını savundu.

Macaristan Başbakanı, yasanın sadece ebeveynlere çocuklarını cinsel olarak nasıl yetiştirmek istediklerine karar verme olanağı tanıdığını söyledi.

Macaristan AB’den çıkabilir mi?

Zirvede Polonya, Slovakya, Bulgaristan ve Slovenya liderleri Macaristan’a destek verdiler.

Macaristan Adalet Bakanı Judit Varga da, Hollanda Başbakanı Rutte’yi, “siyasi şantaj yapmakla ve sömürge küstahlığı üslubuyla konuşmakla” suçlayarak, “Macaristan, AB’den ayrılmakla ilgilenmiyor ancak birliği ikiyüzlülerden kurtarmak istiyor” dedi.

AB Komisyonu, LGBTİ+ bireylere yönelik ayrımcılık gerekçesiyle Macaristan hakkında derhal harekete geçme sözü verdi.

Şu anda kendisi ayrılma prosedürü talep etmediği sürece herhangi bir üyeyi AB’den çıkarmak mümkün değil. O nedenle Macaristan’a karşı yaptırımlar ancak Avrupa Adalet Divanı’na başvurmak ve ekonomik yardımların durdurulmasını kapsıyor.

Avrupa Adalet Divanı, Macaristan’daki yasanın AB değerlerine aykırı olduğuna karar verirse, Budapeşte yönetimi yasa değişikliğine gitmek zorunda. Macaristan’ın, aleyhindeki cezai işlemler nedeniyle, AB içinde oy kullanma hakkını kaybetmesi de söz konusu.

Ancak bu hukuki süreç en az birkaç yıl süreceği için, AB Macaristan’a verilen AB fonlarının dondurulması daha caydırıcı bir yaptırım olarak değerlendiriliyor.

AB Komisyonu, ekonomik yardımların kesilmesi seçeneğini de devreye sokmaya hazırlanıyor. Brüksel, para musluklarını kısarak, Orban hükümetine heri adım attırmayı planlıyor. Belçika Başbakanı De Croo, komisyona sunulan Macaristan yatırım planının satır satır inceleneceğini belirterek, bunun sinyalini verdi.

Yusuf Özkan – BBC

Macaristan’ın salı günü açıkladığı faiz artırma kararı sonrasında Çekya da faiz artışına gitti

Çekya, koronavirüs salgınından sonra ilk defa faiz artırarak Avrupa Birliği’nde yükselen enflasyona karşı faizleri artıran ikinci ülke oldu.

Çekya Merkez Bankası, gösterge faiz oranını 25 baz puan artırarak beklentilerle paralel yüzde 0,5’e çıkardı.

Şu anki verilerin güvercin para politikasını devam ettirmek için hiçbir sebep sunmadığını belirten Commerzbank Analisti Melanie Fischinger, “Ekonomi kışı korkulandan daha iyi geçirdi. Yılın kalanı için ekonomik görünüm ise pozitif ve bu tek başına aşılama programından kaynaklanmıyor” dedi.

Artan enflasyon ile birlikte Macaristan Merkez Bankası da salı günü gösterge faizi yüzde 0,6’dan yüzde 0,9’a çıkarmıştı.

Para politikasında sıkılaşmanın devam edeceğini belirten Macaristan Merkez Bankası, gelecekteki faiz kararlarının verilere dayalı olacağını ve bankanın faiz artırımı döngüsüne girdiğini duyurmuştu.

Merkez bankası yaptığı açıklamada, ” Para Politikası Kurulu, enflasyon görünümü bankanın hedefine ulaşıncaya ve enflasyondan kaynaklanan riskler dengelenene kadar faiz artırımına devam edecek” demişti.

Kaynak: www.bloomberght.com