Ukrayna, iki yıldır Türk Konseyi’ne gözlemci üye olma isteğini dile getiriyor.

Türk Dilini Konuşan Ülkeler İş Birliği Konseyi, Türk devletlerinin bir araya geldikleri önemli bir çatı kuruluşu… Son yıllarda kendinden bahsettiren ve günbegün büyüyen bu kuruluşa tam veya gözlemci üye olmak isteyen ülke sayısı artıyor. Onlardan en istekli olanı da Ukrayna!

Ukrayna’nın bu isteğine olumsuz görüş bildiren ülkelerden birisinin, Türk Konseyi’nin en batıdaki gözlemci üyesi Macaristan olduğunu söyleyelim.

Ukrayna ve Macaristan arasında uzun zamandan beri var olan sorunlar gittikçe daha karmaşık bir hâle geliyor. Macaristan, Ukrayna’nın çeşitli baskı ve yıldırmalarla ülkedeki Macar azınlığın dil ve eğitim özgürlüğünü kısıtladığını ileri sürerek, Ukrayna’nın tavır değişikliğine gitmediği sürece Ukrayna’yı dünya siyasi arenasında bloke etmeye devam edeceğini açıkça deklare ediyor. Yeni Ukrayna eğitim yasasına göre, ülkedeki Macar azınlık kendi ana dillerinde lise ve üniversite eğitimi göremiyor. Resmî dairelerde de kendi dillerini konuşamıyor.

Peki sorun sadece bu mu?

Tabii ki hayır! Macaristan geçtiğimiz ay Rusya ile yeni bir doğalgaz protokolü imzaladı ve akabinde Ukrayna, anlaşmayı Avrupa enerji mevzuatına aykırı olduğu gerekçesiyle Avrupa Birliği Komisyonuna götürdü. Ukrayna’nın bu tavrına oldukça sert tepki gösteren Macaristan Dışişleri ve Ticaret Bakanı Peter Szijjarto’nun şu sözlerinden, iki ülke arasındaki sorunların gittikçe büyüdüğünü anlıyoruz:

“Macaristan’ın hangi ülke ile anlaşma yapıp yapmaması Ukrayna’yı ilgilendirmez. Ülkemizin güvenli gaz talebini, halkımızın evlerinin ısınmasını, sanayimizin işleyişini engellemeye çalışmak, Macaristan’ın egemenliğini ve ulusal çıkarlarını ağır bir şekilde ihlal etmektedir. Bu nedenle Ukrayna’nın Budapeşte Büyükelçisini Bakanlığımıza çağırdık!”

Türkiye’nin her iki ülke ile oldukça sıcak ilişkileri bulunuyor ancak Macaristan’a rağmen, Ukrayna’nın Türk Konseyi’ne gözlemci üyeliği konusunda nasıl bir tavır gösterecek? Nitekim Ukrayna, işgal altında bulunan Kırım’ın asıl ahalisi olan yüz binlerce Kırım Tatarı ve Kırım Millî Meclisi’ne ev sahipliği yapıyor. Her türlü imkânı Kırım Tatarları’na sunan Ukrayna Devletinin, Türkiye ile özellikle savunma sanayi ürünleri başta olmak üzere pek çok alanda çok ciddi ticari anlaşmaları var…

Peki Türk Keneşi’nin Ukrayna’ya tutumu ne yönde olur?

Macarlar gibi kendilerini Türklerin “Kıpçak” soyundan geldiğini söyleyen Kazakistan ve Kırgızistan’ın meseleye nasıl yaklaşacağı asıl merak konusu… Özellikle ilgili ülkelerin dışişleri bakanlarının karşılıklı ziyaretleri ve sıklaşan temasları göz önünde bulundurulduğunda neticeyi tahmin etmek çok zor değil! Tabii bir de ilgili ülkelerin yakın temas içinde bulundukları Rusya faktörünü unutmamak lazım! Azerbaycan’ın tıpkı Türkiye gibi Ukrayna ile sıcak temasları var ve Azerbaycan’ın da son tahlilde Macaristan ve Ukrayna arasında nasıl bir tercih yapabileceğini kestirmek şimdilik güç görünüyor.

Hâl böyle iken, Türk Konseyi için oldukça önemli olan Macaristan gibi bir gözlemci üyenin karşıt yönde tepki gösterme gibi bir durumu söz konusu olabilir. Türk Konseyi’nin Avrupa Temsilciliğinin Macaristan’da bulunduğunu da belirtelim.

Yaklaşık üç hafta sonra İstanbul’da yapılacak Türk Konseyi Liderler Zirvesinde bu konunun nasıl şekilleneceği merak konusu. Ancak bu zirvede tam üyelik konusunda Türkmenistan’ın bir sürpriz yapması bekleniyor. Türk Konseyi, Türkmenistan ile inşallah çok önemli bir merhale kaydedecek…

Hasılı, bakalım Türk Konseyi Macaristan mı Ukrayna mı diyecek?

Kaynak: m.turkiyegazetesi.com.tr

Macaristan Merkez Bankası, politika faizini 15 baz puan artırarak yüzde 1,80 seviyesine çıkardı.

Macaristan Merkez Bankası, yükselen enflasyona karşı savaşında frene basmaya devam ediyor.

Banka, Eylül ayında politika faizi 15 baz puan artırarak yüzde 1,65’e çıkardıktan sonra Ekim’de de 15 baz puanlık bir artırım ile politika faizi yüzde 1,80’e çekti.

Macaristan Merkez Bankası, Avrupa Birliği ülkeleri arasında en fazla faiz artıran ülke olmaya devam ediyor.

Macar forinti Eylül ayında faiz artırımlarının yavaşlamasıyla agresif faiz artırımlarının başladığı Haziran ayından bu yana olan kazançlarını sildikten sonra euro karşısında yüzde 2 kayba geçti. Macaristan’ın 10 yıl vadeli tahvil faizi geçen ay 74 baz puan artarak yüzde 3,89’a çıktı.

Devamı

İngiltere’de yaşanan korkunç trajedi duyanları adeta şaşkına çevirdi. En mutlu günleri kâbusa dönen bir çift balayına gittikleri yerde yaşadıkları acıyla adeta yıkıldı…

Çok güzel bir ormanın içinde, kamp ateşinin etrafında oturup evliliklerini kutlayan çift, en mutlu günlerinin hayatlarının en büyük trajedisine dönüşeceğinden habersizdi.

31 yaşındaki Lidiia Makarchuk 43 yaşındaki Ukraynalı Norbert Varga ile evlendikten sonra Ukrayna’daki gözde tatil yerlerinden birine balayı kutlamaları için gitmişti. Yeni evliler ve yanlarındaki akrabaları ve dostları Macaristan sınırı yakınlarında, Karpat Dağları’nın eteğinde bir ormanın içinde kamp yapıyordu.

Bu mutluluk kamp yaptıkları yerde patlayan Birinci Dünya Savaşı’ndan kalma bir Bomba yüzünden adeta kâbusa döndü.

Devamı

Macaristan’da önümüzdeki yıl yapılacak genel seçimde Başbakan Viktor Orban’ın rakibi belli oldu. Muhalefet, ortak aday olarak Peter Marki-Zay’ı seçti.

Peter Marki-Zay, muhalefet partilerinden hiçbirinin üyesi değil. Bir süre ABD ve Kanada’da yaşamış, ardından Macaristan’a dönerek iktidar partisi Fidesz’in kalesi sayılan Hodmezövasarhely şehrinde, yine tüm muhalefet partilerinin desteği ile belediye başkanı seçilmişti.

Muhafazakâr görüşlere sahip Marki-Zay, ön seçimlerde sol partilerden Demokratik Koalisyon’un adayı Klara Dobrev’le yarışarak muhalefetin ortak adayı oldu.

Son 30 yıla damga vuran partilerden değil

49 yaşındaki Peter Marki-Zay mühendis ve tarih öğretmeni. Eşi ve yedi çocuğuyla birlikte küçük bir Macar şehrinde yaşarken birden ülkenin siyaset sahnesinde Orban’ın rakibi olarak yer alması ilk bakışta sürpriz olarak değerlendirilebilir.

Ancak yorumcular Marki-Zay’ın başarısının ardında, ulusal politikaya “dışarıdan gelmesinin”, yani son 30 yıla damgasını vuran sağ ya da sol siyasi partilerden olmamasının önemli bir faktör olduğunu düşünüyor.

Milliyetçi sağdan radikal sola, yeşil hareketlerden liberallere ve sosyalist partiye kadar bütün muhalefet partileri 2022’deki seçimlerde Orban rejimini değiştirmek için ittifak yaparak katılmak üzere anlaşmışlardı.

Bu güçlü ittifak şimdi bir partiye bile sahip olmayan Marki-Zay’a seçimi kazanma şansı sunuyor.

Birleşik Muhalefet nasıl oluştu, aday nasıl belirlendi?

Ülkede Birleşik İttifak’ın özü, muhalefetin Viktor Orban’ın karşısına tek bir başbakan adayı çıkarması ve her seçim bölgesinden de o bölgede hangi parti en güçlü partiyse diğerlerinin ona destek vermesi yolundaydı.

Peki ama kimin başbakan adayı olacağına nasıl karar verilecek ve seçim bölgelerinde hangi milletvekili adayının en güçlü olduğu nasıl ölçülecekti?

Bunun yolu da ön seçime gitmekti.

Birleşik muhalefet her seçim bölgesinde “ön seçim büroları” oluşturdu. Burada bir hafta boyunca isteyen her seçmen, kimlik ve adres kartı göstererek, yani o bölgede oturduğunu kanıtlayarak oy kullandı.

Bu oylama ikiliydi. Muhalif seçmen hem o bölgede kimin ortak aday olacağına ve hem de muhalefetin ortak başbakan adayının kim olacağına karar veriyordu.

Bu ön seçimle her seçim bölgesindeki en güçlü aday saptandı. Muhalefet partileri de bu adayları kampanyalarında destekleme konusunda anlaştı.

Başbakan adayının kim olacağı konusunda ise ön seçim iki kademeli oldu. Önce her partinin başbakan adayının katıldığı birinci tur seçimleri yapıldı. Bu seçimde 5 başbakan adayı yer aldı. Sonra da ikinci turda en çok oy alan iki aday arasında ön seçime gidildi.

Marki-Zay, Orban’a karşı başarılı olabilir mi?

Siyaset yorumcuları, ilk başlarda hiç şans tanımadıkları, 45 bin nüfuslu küçük bir taşra şehrinden kopup gelen bir siyasetçinin artık nihai zafer şansının da olduğunu düşünüyorlar.

Kampanyasının başından beri ceketinin yakasında “yolsuzluk karşıtı” olmayı ve temizliği simgeleyen mavi bir kurdele taşıyan Peter Marki-Zay tam da insanların birbiriyle didişen ve çekişen partilere karşı “yeter” dediği bir anda siyaset sahnesine çıktı.

Marki-Zay rejimin klasik yapılanmasına ve elitlere karşı dünyada da var olan seçmen eğiliminin Macaristan’daki temsilcisi rolünde görünüyor. Bu nedenle de 2022 yılının Nisan ayında yapılacak seçim sonrası başbakan olabilir.

Orban’ın kendi deyimiyle “liberal olmayan rejimini” devirmek için yola çıkan birleşik muhalefet şu an itibarıyla kamuoyu yoklamalarına bakılırsa birkaç puan önde görünüyor.

Başbakan Orban da bu gelişmelerden gerekli mesajı almış olmalı ki, devlet mekanizmasının Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurumu, Medya Konseyi, Sayıştay gibi pek çok önemli temel kurumuna yeni başkanlar atama planları yapıyor ve bu atamaların anayasaya göre 7 yıl boyunca değiştirilmesi de mümkün değil.

Muhalefet ise Orban rejimini adım adım da olsa değiştirmekte, parlamenter demokrasiyi ve kuvvetler ayrılığı prensibini toplumda yeniden inşa etmede kararlı.

Bunun için de, seçim sonrasında yeni bir anayasa taslağı hazırlayarak referanduma gitme ihtimalinden de söz ediliyor.

Tarık Demirkan – BBC