![Türkinfo](https://turkinfo.hu/wp-content/uploads/2024/05/rsz_turkinfo_15_png.png "Türkinfo - \")
Macaristan’da enflasyon rekor kırdı
Kasım ayında Macaristan’da yıllık enflasyon rakamı % 7,4 olarak açıklandı.
Bu rakam son 14 yılın en yüksek enflasyonu.
Macar ekonomi uzmanları enflasyondaki yükselişe Ekim ayında da dikkat çekmişlerdi. Ekim ayında yıllık bazda enflasyon % 6,5 olmuştu.
% 7,4 oranındaki enflasyonla Macaristan Avrupa Birliği ortalamasının 2 puan üzerinde seyrediyor.
Macar Merkez Bankası döviz kurlarındaki artışın ve enflasyonun önüne geçebilmek için bir ay içinde 3 kez faiz artırımına gitmişlerdi.
Türkiye ve Macaristan ilişkileri çok yönlü gelişmeye devam ediyor
Türkiye’nin Budapeşte Büyükelçisi Oktay, Türkiye-Macaristan ilişkilerinin güzel bir seyir izlediğini, iki ülke arasında iyi işleyen iş birliği mekanizmaları olduğunu ve uluslararası platformlarda da iki ülkenin birbirine destek verdiğini belirtti.
Türkiye’nin Budapeşte Büyükelçisi Ahmet Akif Oktay, Türkiye-Macaristan ilişkilerini AA muhabirine değerlendirdi.
Oktay, Kovid-19 salgını döneminde diğer bütün ülkelerle olduğu gibi Macaristan ile de ikili ilişkilerde fiziki etkinlikler anlamında bir yavaşlama olduğunu ancak 2021 yılına bakıldığında 2020’de kaybedilen zamanın büyük ölçüde telafi edildiğini kaydetti.
2021’in ziyaretler anlamında oldukça yoğun bir yıl olduğunu, Türkiye’den Savunma, Dışişleri ve Ticaret bakanlarının resmi ziyaret, Adalet ve Ulaştırma bakanlarının da çok taraflı toplantılar kapsamında Budapeşte’ye geldiğini belirten Oktay, Macaristan Dışişleri Bakanı’nın da biri Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyi (YDSK) Toplantısı vesilesiyle olmak üzere, bu yıl üç kere Türkiye’ye gittiğini belirtti.
Oktay, “Tabii bu yılın en önemli faaliyeti, 11 Kasım’da Ankara’da yaptığımız Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyinin 5’inci toplantısı oldu. Bu mekanizma 2013 yılında kuruldu. Son toplantıya iki taraftan toplam 14 bakan katıldı. Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a altı Macar bakan eşlik etti. Bu vesileyle dokuz yeni anlaşma imzaladık. Son derece verimli bir toplantı oldu.” diye konuştu.
“Atılan adımlarla ikili ticaretin önündeki bazı önemli pürüzler kaldırıldı”
Ekonomik alanda salgın dönemindeki kaybın fazlasıyla telafi edildiğini, eylül ayı itibarıyla iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2,3 milyar dolara ulaştığını, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18’lik bir artışın söz konusu olduğunu belirten Büyükelçi Oktay, ikili ticarette yıl sonu itibariyle 3 milyar dolara ulaşılmasının beklendiğini ifade etti.
Atılan adımlarla ticaretin önündeki bazı önemli pürüzlerin de ortadan kaldırıldığına dikkati çeken Büyükelçi Oktay, “Örneğin, tır kara yolu geçiş belgeleri konusu bir süredir gündemimizdeydi, onu son yapılan Kara Yolu Ulaştırma Karma Komisyonu Toplantısı’nda varılan mutabakatla çözüme kavuşturduk. Transit geçişlerde büyük bir rahatlama sağladık. İkili geçişler konusunda bizim bazı taleplerimiz var ve bu, Macar tarafına iletildi. Orada da bir rahatlama sağlandığı takdirde ticaretin önündeki en son pürüzlerden biri de kaldırılmış olacak. Dolayısıyla geleceğe baktığımızda iyimseriz. Ekonomik alanda ilişkileri geliştirme konusunda karşılıklı tam bir siyasi irade mevcut.” dedi.
Salgının yarattığı olumsuz havaya rağmen 2021 yılında da önemli yatırımlar için adımlar atıldığına, Türkiye’nin önde gelen cam ürünleri imalatçısı Şişecam’ın Macaristan’da önemli bir yatırım kararı aldığına işaret eden Büyükelçi Oktay, bu yatırımın tamamlandığında Türkiye’nin Macaristan’da bugüne kadarki en büyük yatırımı olacağını belirtti ve planlanan yeni yatırımlarla Türkiye’nin Macaristan’daki yatırımlarının toplamının gelecek yıllarda 3 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini aktardı.
Salgın nedeniyle turizm alanında, uçuşların durdurulması ve havaalanlarının kapatılması nedeniyle 2020’de bir düşüş yaşandığını, normalde 150 bin civarında turist beklerken bu rakamın 15 binlere düştüğünü ama bu yıl eylül ayı itibarıyla bakıldığında Türkiye’ye giden Macar turist sayısının 60 bini geçtiğine işaret eden Oktay, “Tabii bu beklediğimiz rakamın hala altında ama salgın koşullarında olduğumuzu düşünürsek geçen yıla oranla iyi bir ilerleme. Önümüzdeki yıllarda bu rakamın 150 binlerin de üzerine çıkacağını tahmin ve ümit ediyoruz.” diye konuştu.
“2024 yılı karşılıklı Kültür Yılı ilan edildi”
Kültürel ilişkilere bakıldığında, iki ülke arasında tarihi bir dostluk ilişkisi bulunduğuna ve bu yıl önemli bazı adımlar atıldığına dikkati çeken Oktay, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Kültürel anlamda bu yıl kaydedilen en önemli adım geleceğe yönelik bir karar oldu. YDSK’de imzalanan dokuz anlaşmadan biri 2024 yılının karşılıklı Kültür Yılı ilan edilmesine ilişkin anlaşma. İki ülke arasında Dostluk ve İş Birliği Anlaşması aslında Aralık 1923’te imzalanmıştı. Cumhuriyet’in ilanından sonra bu anlaşmayı imzaladığımız ilk ülke Macaristan. Aralık ayında imzalanan anlaşma bir sonraki yıl, yani 1924’te yürürlüğe girdi ve karşılıklı olarak büyükelçilikler de 1924’te açıldı. Dolayısıyla 1924’ü biz modern çağda diplomatik ilişkilerin başlangıcı olarak kabul ediyoruz. Bunun 100. yılı da 2024’e tekabül ettiği için o yıl kutlama kararı aldık. Bu vesileyle yıl boyunca hem Macaristan’da hem de Türkiye’de çok sayıda kültürel, akademik ve muhtemelen ticari, ekonomik etkinlikler düzenlenecek. Bu yılın çok güzel, anlamlı ve her iki ülke arasındaki tarihi dostluğa yakışır bir şekilde kutlanmasını arzu ediyoruz.”
Macaristan’da 2015 ve 2016’da ele geçirilen 500’den fazla tarihi eserin bu yıl Türkiye’ye iade edildiğini hatırlatan Oktay, Macaristan’ın bu konuda hızlı adımlar atmasından büyük memnuniyet duyduklarını, bunun iki ülke arasındaki dostluğun bir diğer göstergesi olduğunu belirtti.
İki ülke arasında tarihi ve kültürel eserlerin restorasyonu konusundaki çalışmaların da devam ettiğini, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığının (TİKA) katkılarıyla restore edilen Gül Baba Türbesi’nin 2018’de açıldığını hatırlatan Oktay, Kanuni Sultan Süleyman’ın Zigetvar’da bulunan türbesinin bir ören yeri, kültürel bir anıt haline getirilmesine yönelik bazı çalışmaların olduğunu, bu konuda Macar hükümetinin bir proje hazırlattığını ve Türkiye’nin de bu konuda iş birliğine hazır olduğunu ifade etti.
“Uluslararası platformlarda da her iki ülke birbirini destekliyor”
Türkiye ve Macaristan arasında siyasi alanda herhangi bir sorunun bulunmadığını ve ilişkilerin çok iyi bir seviyede olduğunu aktaran Büyükelçi Oktay, şöyle konuştu:
“Macaristan ve Türkiye arasındaki siyasi ilişkiler gayet güzel bir seviyede. Aramızda son derece iyi işleyen iş birliği mekanizmaları mevcut. Uluslararası platformlarda da her iki ülke birbirini destekliyor. Biz Macaristan’ın, Türk Devletleri Teşkilatıyla ilişkilerini derinleştirmesi konusunda elimizden gelen katkıyı sunuyoruz. Macaristan, 2018 yılından beri gözlemci üye. 2019’da da burada Türk Konseyi’nin Avrupa Temsilcilik Ofisi açıldı ve Macar hükümeti güçlü bir şekilde bu ofisin faaliyetlerini destekliyor. Burada çok aktif bir şekilde diplomatik, kültürel etkinlikler düzenleniyor.”
“Aralıkta V4+Türkiye Toplantısı öngörülüyor”
Macaristan’ın halihazırda Polonya, Çekya, Macaristan ve Slovakya’nın yer aldığı Vişegrad Grubu Ülkeleri (V4) Dönem Başkanlığını yürüttüğüne de dikkat çeken Büyükelçi Oktay, bu kapsamda, Türk Devletleri Teşkilatı ve V4 arasında bazı ortak faaliyetlerin gerçekleştirilebileceğini kaydetti.
Büyükelçi Oktay ayrıca bu ay içinde Dışişleri Bakanı’nın da katılımıyla Budapeşte’de V4+Türkiye Dışişleri Bakanları toplantısı düzenlenmesinin öngörüldüğünü söyledi.
İki ülke arasında savunma sanayisi alanında iş birliğinin büyük gelecek vadeden alanlardan biri olduğunu, Türkiye’de üretilen zırhlı personel taşıyıcılarının Macaristan’a ihraç edildiğini ve burada ortak üretimin de yapılacağını belirten Oktay, Macaristan’ın, Türkiye’nin savunma sanayisinin ulaştığı aşamaları, son yıllarda ne kadar büyük bir ilerleme kaydettiğini gayet iyi bildiğini, bu yüzden gelecek dönemde bu konuda da iş birliğinin artmasının beklendiğini ifade etti.
Büyükelçi Oktay, Macaristan Savunma Bakanı’nın gelecek yıl Türkiye’de 18 Mart Çanakkale törenlerine katılmasının beklendiğini de sözlerine ekledi.
Avrupa’da sağcılar ittifak arayışında
Polonya’nın başkenti Varşova’da dün kritik bir toplantı düzenlendi. Avrupa ülkelerindeki sağcı partilerin liderleri Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) en büyük ikinci grup olma potansiyeline sahip bir oluşum kurma amacıyla Varşova’da bir araya geldi.
Polonya Başbakanı ve sağcı Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Jaroslaw Kaczynski’nin ev sahipliğinde yapılan toplantıya 14 partinin temsilcileri katıldı. Katılımcılar arasında Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Fransız Ulusal Birlik Partisi (RN) Genel Başkanı Marine Le Pen, İspanyol Vox Partisi Genel Başkanı Santiago Abascal da yer aldı. İtalyan Lig Partisi lideri Matteo Salvini ise toplantıya katılmayacağını açıklayarak yeni grubun oluşumu için “doğru zamanın beklenmesi gerektiğini” söyledi. Fransa’da nisan ayında yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olan Le Pen de toplantı öncesi yaptığı açıklamada toplantının önemli bir adım olduğunu ancak ittifak oluşumunun sonraki günlerde tamamlanabileceğini açıkladı. Polonya Başbakanı Kaczynski de “Birlikte ortak bir zemin aradıklarını ancak bunun kolay olmayacağını” ifade ederken Macaristan Başbakanı Orban ise “Brüksel’deki siyaseti değiştirmek istiyoruz” açıklaması yaptı.
BRÜKSEL’E MESAJ
Polonya ve Macaristan hükümetleri “demokratik gerileme” nedeniyle her iki ülkeye de ceza kesen Avrupa Komisyonu ile gergin ilişkilere sahip. Varşova ve Budapeşte söz konusu ceza kararlarının Avrupa Birliği (AB) anlaşmalarında yer almadığını savunuyor. Sağcı liderlerin Avrupa Parlamentosu’nda güçlü grup oluşturma girişimleri Brüksel’den gelen yaptırım tehditlerine karşılık bu nedenle de önem taşıyor.
İtalyan Lig Partisi ve Fransız Ulusal Birlik Partisi, AP’de “Avrupa Milletleri ve Özgürlük için Hareket Grubu”nda yer alırken PiS, Vox ve İtalya’nın Kardeşleri partileri de AP’de “Avrupa Muhafazakarlar ve Reformcular Grubu”nda yer alıyor. Orban’ın Fidesz Partisi ise AP’de en büyük grup olan Avrupa Halk Partisi’nden mart ayında çekilmişti.
Birgün
Ignác Kúnos’tan Edit Tasnádi’ye: “Binbir Gündüz Masalları”
Edit Tasnádi’nin çevirisi “Ezeregynappal meséi -Binbir gündüz masalları” (Ignác Kúnos’un notlarıyla- Doksan Sekiz Türk Halk Masalı) kitabının tanıtımı gerçekleştirildi. Kitabın çevirmeni Edit Tasnádi çoğumuzun yakından tanıdığı, Türk edebiyatının Macaristan’da tanınmasını sağlayan bir isim. György Hazai Şarkiyat Araştırmaları Vakfı tarafından düzenlenen kitap tanıtım etkinliği geçtiğimiz günlerde vakfın kütüphanesinde yapıldı.
Etnolog halk bilim uzmanı Mihály Hoppál Macar ve Türk halk masallarındaki motiflerin benzerliğini vurgulayan bir konuşma yaptıktan sonra sözü kitabı yayına hazırlayan ve masalları Macarca’ya çeviren Edit Tasnádi’ye bıraktı.
Edit Tasnádi; ünlü türkolog Ignác Kúnos’un 1887-1889 yıllarında yazdığı iki ciltlik eserinin içinde yer alan masalların Macar okuyucu ile buluşturmayı öğrencilik yıllarından beri istediğini, bu hayalini gerçekleştirmekten büyük mutluluk duyduğunu belirtti. İmza töreninden ve konuşmaların ardından verilen resepsiyonda vakfın kurucuları Cecilia Hazai ve Dr. Kinga Hazai, kitabın çevirmenine pasta sunarak sürpriz yaptılar. Edit Tasnádi aynı gün hem yeni kitabının yayınlanmasını, hem de doğum günü pastasındaki mumları üfleyerek çifte kutlama yaptı.
Kitabın öyküsü
Macar türkolog Ignác Kúnos ( 1860- 1945) Türk dili, halk edebiyatı ve halk bilim konusundaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Almanca ve İngilizce yayınladığı makale ve kitaplarla Türk halk edebiyatının batı ülkelerine tanıtılmasında öncü olmuştur. Hocası Ármin Vámbéry gibi o da Osmanlı topraklarına seyahat etmiş, yirmi beş yaşında İstanbul’a gelerek Macar Osman Paşa’nın (doğumu Adolf Farkas) ailesine misafir olmuştur. Paşanın kızı Şair Nigar Hanım ve paşanın Türk olan karısından masallar dinlemiştir. Bilahare Anadolu’yu dolaşmıştır. 1885’te gerçekleştirdiği bu seyahati sırasında pek çok derleme yapmıştır.
Kúnos verimli geçen gezinin ardından, derlediği yüzlerce atasözü, hikaye, türkü, bilmece, mani ve masal içeren çalışmasını iki cilt halinde (1887-1889) yayımladı: Macarca 43 sayfalık geniş bir önsöz ile yayımlanan “Oszmán-török népköltési gyűjtemény” ( Osmanlı- Türk Halk Edebiyatı Derlemesi) başlıklı bu eserde (ilk cildinde 74, ikinci cildinde 24 adet) toplam 98 adet Türk Halk Masalı yer almaktadır.
Kúnos, masalları transkripsiyonla yazdı; Türkçe olarak, Latin harfleriyle, duyduğu şekliyle aktardı.
Büyük ihtimalle iki ciltlik eserin Macarca olan ismi ve 43 sayfalık Macarca önsözü araştırmacılarımızın masallara ulaşmasının önünde engel oluşturdu. Zira, Türkiye’de yayınlanan Kúnos derlemeleri hep İngilizceden tercüme edildi. Bu alandaki eksiklik ancak 2018 yılında yayımlanan Prof. Meral Ozan’ın (Ocaktan gelen haber: Török népmesek-Turhan Kitabevi) kitabıyla giderilebildi.
Benzer bir biçimde Macarların da masallara ulaşabilmeleri Türkçe transkripsiyonlu metinler nedeniyle bugüne değin mümkün olamamıştı. Bu eksikliğin öğrencilik yıllarından beri farkında olan Edit Tasnadi “Oszmán-török népköltési gyűjtemény” adlı iki ciltlik eserin içinde yer alan Türkçe transkripsiyonlu 98 masalı Macarcaya çevirdi.
Türkinfo
AB’nin Macaristan ve Polonya’ya yapacağı yardımların kesilmesinin önü açıldı
Avrupa Adalet Divanı Savcısı bugün yayınladığı yazılı mütalaasında, Avrupa Birliği’nin (AB) Polonya ve Macaristan’a yapılacak mali yardımların hukuk devleti ilkesinin ihlali ve yolsuzluk suçlamaları yüzünden askıya alınması yolunda görüş belirtti.
Savcılık, Polonya ve Macaristan’ın kendilerine yapılacak AB mali yardımların kesilmesini isteyen AB Komisyonu’nun önerisinin reddedilmesi yolundaki başvurunun kabul edilmemesini istedi.
Polonya ve Macaristan’ın üst düzey yöneticileri, savcılığın verdiği bu mütalaayı eleştiren sert açıklamalar yaptı.
Ryanair uçağında korku dolu anlar…
Ryanair uçağında ki bir yolcu, uçuş sırasında kapıyı açmakla tehdit ettikten sonra koltuğa bağlandı.
Yolcular ve uçuş ekibi, Ryanair uçuşu sırasında “çıldıran” ve uçuş sırasında uçağın kapısını açmaya çalışan bir yolcuyu durdurdu.
Yolcu uçuş sırasında saldırganlaştı, ancak diğer yolcuların da yardımı ile zapt edildi.
İspanyol La Razon gazetesine konuşan yolcular, uçağın Sevilla’dan Budapeşte’ye giderken bir yolcunun saldırganlaştığı, diğer yolcuların koltuklarına vurmaya, çığlık atmaya ve onları kalemle tehdit etmeye başladığını söyledi. Erkek yolcu, uçuşun ortasında uçağın kapısını açmakla tehdit edince durum daha çok kötüleşti ve bir görevli yolcuyu gözaltına almak için müdahale etti.
Ayrıca personelin durumla başa çıkmasına yardımcı olmak için pilotlar kabini defalarca terk etmek zorunda kaldı.
‘ Tuna Temiz Karadeniz’ projesi başladı
Düzce Borsa İstanbul Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin koordinatör olarak yer aldığı “Temiz Tuna Temiz Karadeniz” Erasmus projesinin ilk hareketliliği Macaristan’ın Budapeşte şehrinde başlatıldı.
Düzce Borsa İstanbul Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin koordinatör olarak yer aldığı “Temiz Tuna Temiz Karadeniz” adlı Erasmus+ projesinin ilk hareketliliği, 2 öğretmen ve 5 öğrencinin katılımıyla Macaristan’ın Budapeşte şehrinde gerçekleştirildi.
Tuna Nehri ve devamında Karadeniz’deki iyi su kalitesinin artırılması amaçlı proje kapsamında öğrenciler çeşitli etkinlikler gerçekleştirdi. Etkinliğe Düzce ve Rize’den, Avusturya-Viyana’dan, Romanya-Köstence’den ve Sırbistan-Belgrad’dan ortak okulların öğretmen ve öğrencileri katıldı.
Türkiye ve Düzce’nin tanıtıldığı etkinliklerde öğretmen grupları proje değerlendirmelerinde bulundu. Öğrenciler nehir ve deniz kirliliği hakkında afişler hazırlayarak, Tuna Nehri hakkında KAHOOT WEB2 aracında soru cevap etkinliği yaptı. Etkinlik sonunda sertifika töreni gerçekleştirildi.
Projeyle ilgili Budapeşte Atık Su Arıtma ve Geri Dönüşüm tesisi ziyaret edildi. Bu hareketlilik sayesinde öğrenciler ekosistemi tanımaları, su kirliliği çözüm yollarını öğrenmeleri, problem çözme ve olumlu akran ilişkisi ile iletişim becerilerini arttırmaları, öğretmenlerin ise meslektaşlarının eğitim ortamındaki liderlik yönlerini tecrübe ederek mesleki kazanımlar edinmeleri sağlandı.