Sırbistan hükümetinin, Cumartesi günü gerçekleştirilmesi planlanan Avrupa Onur Yürüyüşü’nü yasaklaması, Brüksel ve Belgrad ilişkilerini gerginleştirdi. Avrupa Komisyonu, Sırbistan makamlarına yasağı iptal etme çağrısı yaptı.

Geçen yıl Kopenhag’da düzenlenen yürüyüşün ardından bu yıl yürüyüşün Belgrad’da yapılmasına karar verilmişti.

Yasak gerekçesi olarak ‘güvenlik endişesi’ gösterildi.

Milliyetçi muhafazakar kesimler, yürüyüşün yasaklanması için çağrı yapıyordu.

Belgrad’da daha önce de bu tür gösteriler düzenlenmişti. 

2001 yılındaki yürüyüşe göstericilerin müdahale etmesi sonucunda olaylar çıkmış ve çok sayıda insan yaralanmıştı.

Ancak daha sonraki yıllarda başkentteki yürüyüşleri olaysız gerçekleşmiş, hatta bir yürüyüşe o dönem Sırbistan’ın ilk eşcinsel başbakanı Ana Brnabic de katılmıştı.

O yürüyüş Avrupa’nın en büyük Onur Yürüyüşü olarak anılmıştı.

Yasak gerekçesi olarak ne gösterildi?

Bu yıl Avrupa LGBTİ+ örgütlerinin nihai yürüyüşü, Belgrad’da düzenleyeceklerini açıklamalarının ardından Sırbistan’da muhafazakar çevreler gösteriyi engellemek için organize oldu.

Milliyetçi ve muhafazakar çevreler, Onur Yürüyüşü’nün planlandığı 17 Eylül’de Belgrad’da “Aile Yürüyüşü” düzenleyeceklerini duyurdu. Bu durum bazılarınca başkentte olayların çıkabileceğinin işareti olarak değerlendirildi.

Avrupa Birliği karşıtı Sırbistan milliyetçilerinin de LGBTİ+ karşıtı çevrelere destek vereceğinin ortaya çıkmasıyla birlikte hükümet, her iki tarafın gösterisinin de yasaklandığını duyurdu.

İçişleri Bakanı Aleksandır Vulin, “Var olan jeopolitik koşullar içinde Onur Yürüyüşü’nün gerçekleşmesi Belgrad sokaklarının sıcak çatışmalara sahne olması ve vatandaşlarımızın güvenliğinin tamamen tehlikeye atılması anlamına gelecektir, bu nedenle de gösteriye izin vermiyoruz” dedi.

LGBTİ+ örgütleri temsilcileri ise bu kararı kabul etmeyeceklerini açıkladılar. 

Yürüyüş düzenleme komitesi adına konuşan Goran Miletic, basına verdiği demeçte, hükümetin yürüyüşü iptal etme hakkına sahip olmadığını söyleyerek, gösteriyi her koşul altında gerçekleştireceklerini duyurdu.

Avrupa Birliği ne diyor?

Avrupa Birliği, bu yürüyüşleri, toplum içindeki azınlıkların kendi hak ve çıkarlarını korumak için gündeme getirdikleri etkinlikler olarak algılıyor ve bunu Avrupa Birliği temel ilkelerinin hayata geçirilmesi olarak görüyor.

Eylül başlarında Sırbistan’da Onur Yürüyüşü tartışmaları başladığında AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borell, bu yürüyüşün AB için önemini vurgulamış ve Sırbistan makamlarını bir çözüm bulmaya çağırmıştı.

Bugün gösterinin yasaklandığının açıklanmasından sonra da Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Dunja Miyatoviç, Sırbistan hükümetine “Tarihte iyi ve haklı olanların yanında yer almalarını, yasaklama kararını iptal etmelerini” tavsiye etti.

Salı günü akşam saatlerinde Avrupa Konseyi Dışişleri Komiserliği de konuyla ilgili bir basın açıklamasıyla birliğin hayal kırıklığını dile getirdi. 

Açıklamada, Avrupa LGBTİ+ kuruluşları açısından Belgrad’daki Onur Yürüyüşü’nün çok önemli olduğu ve Cumartesi gününe kadar mutabakata dayalı bir çözüm bulunacağının umulduğu dile getirdi. 

Tarık Demirkan – BBC

Macaristan’ın ilk Sınır Avcı Alayı Budapeşte’de düzenlenen bir törenle sınır muhafızlığı görevine başladı.

Macaristan’da sınırları korumak amacıyla yeni bir askeri gücün oluşturulmasına 2015 yılındaki büyük sığınmacı akınından sonra karar verilmişti.

 And içme töreninde bir konuşma yapan başbakan Viktor Orban, “sınırları olmayan bir ülkeyi kabuğu olmayan bir yumurtaya” benzetti ve Avcı Alayı’na ülke sınırlarını koruma faaliyetlerinde başarılar diledi.

Son ölçümlere göre Macaristan’da yıllık enflasyon % 15,5 ile rekor kırdı.

Gıda maddelerinde ise bir yıl öncesine göre fiyat artışları  % 30,9’a ulaştı.

Bazı gıda maddelerindeki artış ise % 60’ları da geçti.

Enflasyon etkisiyle fiyatı en çok artan gıda maddeleri şunlar:

Ekmek % 64,3.

Peynir: % 61.

Süt ve süt ürünleri:  % 54,7.

Tavuk eti: % 40,4.

Yumurta % 42.

Macaristan hükümeti, Avrupa Birliği (AB) tarafından yöneltilen en önemli eleştirilerden biri olan ülkede AB fonlarının dağıtımı ile ilgili şaibeleri ortadan kaldırmak için Yolsuzlukla Mücadele Ajansı kuracağını açıkladı. Macar hükümetinin yolsuzluklarla mücadele konusunda aldığı bu karar, AB’nin eleştirilerinin bir kısmını bertaraf etmeye yönelik girişimlere yeşil ışık yakıldığı anlamına geliyor.

Başbakan Viktor Orban tarafından yayımlanan kararnameye göre Kasım ayı sonuna kadar kurulacak olan Yolsuzlukla Mücadele Ajansı ve bu kurumun faaliyetlerini denetleyecek “bağımsız” komisyon, ülkedeki yolsuzluk şaibelerinin ortadan kaldırılması ve AB’nin ikna edilmesi için çalışacak.

AB, Macaristan’da hukuk devletinin temel kurallarının ihlal edildiği gerekçesiyle Macaristan’a verilen AB fonlarının ödenmesini 2022 başında durdurmuştu.

AB tarafından Macaristan’a yöneltilen eleştirilerin başında da yargı sisteminin bağımsızlığı, ülkenin toplumsal mutabakat aranmayan yasa ve kararnamelerle yönetilmesi, basın özgürlüğünün eksikliği ve Macaristan’a verilen AB fonlarının dağıtımında var olduğu ileri sürülen yolsuzluk şaibeleri ile ilgili olarak işlem yapılmaması geliyordu.

Macaristan’ın sicili kötü

Dünyada yolsuzlukları araştıran en önemli kurumlardan Transparency International’ın 2022 yılı başında açıkladığı verilerine göre Macaristan, AB içinde en fazla yolsuzluk yapılan ülkeler sıralamasında Bulgaristan’ın ardından ikinci sırada.

Macaristan’da kamu ihalelerinin dağıtılmasında eş dost ve tanıdıklara öncelik verildiği iddiaları bir türlü gerektiği gibi soruşturuluyordu. Bu iddiaları güçlendiren veriler de vardı.

Örneğin, AB fon ve kaynaklarının nasıl dağıtıldığı araştırılırken, açılan ihalelerin % 40’ına neden sadece tek bir şirketin katıldığı, yani ihalelerin neden adrese teslim hazırlandığı eleştirilerine tatmin edici bir yanıt da verilemiyordu.

Yolsuzlukla Mücadele Ajansı’nın kurulmasına paralel olarak kamu ihalelerinde tek bir şirketin katılımıyla gerçekleşen ihale sayısının % 40’lardan % 15’in altına indirilmesi planlanıyor.

Yolsuzlukla Mücadele Ajansı AB fonları için yeterli olacak mı?

Yolsuzlukla mücadelenin kurumsal bir nitelik kazanması elbette olumlu bir adım. Ancak bunun içeriğinin nasıl oluşturulacağı, yani yolsuzlukla gerçekten mücadele mi edeceği, yoksa AB fonları için göstermelik bir adım mı olacağı konusunda tereddütler de var.

Yolsuzlukla Mücadele Ajansı’nın kurulmasında, plan ve taslakların hazırlanmasında hiçbir sivil kuruluşun çalışmalara dâhil edilmemesi önemli bir uyarı.

“Bağımsız” komisyon için adı geçen kişilerin arasında isimleri daha önce yolsuzluklarla anılan bazı hükümet üyelerinin ve ekonomi dünyası isimlerinin de bulunması bu kuşkuları güçlendiriyor.

Gözlemciler yolsuzlukla mücadele konusunda Macar hükümetinin AB’nin eleştirileri doğrultusunda adım atmasının önemli olduğunu ancak sadece bu gelişmenin kesilen fonların musluklarının açılması için yeterli olmayacağını düşünüyorlar.

Tarık Demirkan – BBC