Orban’ın izleri siliniyor: Yeni cumhurbaşkanı seçildi

Macaristan’da Viktor Orban’a yakın Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’un görevden uzaklaştırılmasının ardından yerine hukukçu Andras Baka seçildi.

Macar milletvekilleri, Viktor Orban döneminde görevden uzaklaştırılan eski Yüksek Mahkeme Başkanı Andras Baka’yı ülkenin yeni cumhurbaşkanı olarak seçti.

Cumhurbaşkanlığı makamı, Orban’ın müttefiki Tamas Sulyok’un geçen ay tartışmalı şekilde görevden alınmasının ardından boşalmıştı.

Macaristan’da cumhurbaşkanının görevleri temsili ve sembolik.

Orban’ın partisi boykot etti

İktidardaki Tisza partisinin üçte iki çoğunluğa sahip olduğu parlamentoda 73 yaşındaki Baka, 140 oyla cumhurbaşkanı seçildi. Altı milletvekili karşı oy kullandı.

Sulyok’un görevden alınmasının “gayrimeşru” olduğunu savunan Orban’ın partisi Fidesz ise oylamayı boykot etti.

Önceki Cumhurbaşkanı Sulyok’un görevi, Magyar’ın reform girişiminin bir parçası olan anayasa değişikliğiyle sona erdirilmişti.

Macaristan parlamentosunda 199 sandalye bulunuyor, Başbakan Peter Magyar’ın partisi Tisza anayasa değişikliği dahil tüm kritik düzenlemeleri tek başına geçirecek güçte.

Magyar’ın partisi Nisan’daki seçimleri açık farkla kazanarak 16 yıllık Orban iktidarına son vermişti.

Hak örgütlerinden Magyar’a eleştiri

Öte yandan, Avrupa Birliği yanlısı Magyar’ın cumhurbaşkanı hamlesi hak örgütlerinin tepkisini de çekiyor. Sulyok’un görevden alınma biçimini eleştiren hukukçular ve aktivistler, bu hamleyi, Orban’ın “liberal olmayan” sistemini kurarken kullandığı yöntemlere benzetti.

Baka ise, kendisi de benzer bir yasal düzenlemeyle görevden alınmış olmasına rağmen Sulyok’un görevden uzaklaştırılmasını eleştirmedi; “Hukukun üstünlüğünün geçerli olduğu bir ülkede bu tür olağanüstü tedbirler kullanılamaz. Ancak Macaristan (Orban tarafından) ele geçirilmiş bir devlet” sözleriyle başvurulan yöntemi savundu.

Macaristan’ın yeni Cumhurbaşkanı kimdir?

Peter Magyar “Orban’ın adamı” olmakla eleştirdiği cumhurbaşkanını görevden aldıktan sonra yerine “siyasetten olmayan” birisini getirme sözü vermişti.

Nitekim Andras Baka bir hukukçu ve genel olarak siyasetten hep uzak kalmış bir isim. Her zaman Orban rejimini eleştirdi ancak bunu katı biçimde hukuki argümanlarla yaptı, sokak hareketleri veya siyasi toplantılardan uzak durdu.

Baka, 1991-2008 yılları arasında Strazburg merkezli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde (AİHM) hakimlik yaptı.

AİHM’deki görevinin ardından Macaristan’a döndü ve Yüksek Mahkeme başkanlığına seçildi.

Ülke çapında tanınması ise Orban hükümetinin 2011’deki yargı reformu sırasında onu görevden uzaklaştırmasıyla oldu. Baka, görevden alınmasına karşı AİHM’de dava açtı ve 2016’da davayı kazandı; ancak bir daha görevine iade edilmedi.

Cumhurbaşkanı seçilmesi sonrası Orban’ın partisi Fidesz de onu buradan vurmaya çalıştı. Parti, zamanında Yüksek Mahkeme başkanı olarak görevden alınmasına itiraz eden Baka’nın Sulyok’un görevden alınmasını desteklemesini “ikiyüzlülük” olarak niteledi.

DW